Buitenschilderwerk

Deze adviezen betreffen met name schilderwerk op hout, hoewel ook voor staal veel van dezelfde principes gelden- men gebruikt hiervoor wel vaak een specifieke primer. 

Maatvast timmerwerk of niet maatvast?

Dit is een belangrijk onderscheid in de keuze van het verfsysteem, ongeacht of het nu gaat om dekkende verf of een product waar de houtkleur zichtbaar blijft.

Maatvast timmerwerk wil zeggen: kozijnen, deuren, in iets mindere mate boeidelen. Maatvast timmerwerk is zoals de naam zegt, maatvast. Het hout werkt slechts beperkt. Dit geeft de mogelijkheid ''hardere'', strakkere en afsluitender verf te gebruiken. De verffabrikant hoeft hierbij minder aan de ondergrond te denken, maar kan gewoon focussen op een zo duurzaam mogelijke verflaag. Dit zijn de lakverven: denk aan Sigma S2U en Allure, Koopmans hoog- en zijdeglans, Histor lakverf, Epifanes bootlak en monourethane. 

Niet-maatvast zijn houten huizen, houten opbouw op woonarken, tuinhuizen, schuttingen, gepotdekselde schuren. Dit hout kan meer werking vertonen. Het gekozen verfproduct moet hierop toegerust zijn. Lakverf bedoeld voor maatvast werk is dus niet of veel minder geschikt. We hebben al vaak genoeg gehoord en gezien wat dan meestal gebeurt: de verf gaat bladderen. Het is dan veel werk dit te herstellen, de slechte laag moet er zo veel mogelijk af.


 

Niet-maatvast geschaafd hout.

De dekkende variant van verf die hiervoor geschikt is noemt men wel beitsverf, verfbeits, of systeemverf. De verf is of spanningsarmer, vochtregulerender of veel elastischer of combineert deze eigenschappen. Een goede beitsverf kan direct op kaal hout, kan in de meeste gevallen ook over bestaande verflagen gezet worden, bladdert niet maar slijt langzaam. Een mindere beitsverf slijt meestal snel (toch bladderen komt ook voor maar minder vaak).

In ons assortiment is Perkoleum de verbeits bij uitstek. Het uiterlijk is exact gelijk aan dat van een lakverf. Perkoleum komt in een standaard glanzende variant en in een zijdeglans variant. Perkoleum wordt meestal toegepast op geschaafd (dus glad) hout.

In ons voor verf moeilijke klimaat presteert de glanzende Perkoleum perfect. In zuidelijker landen en in noordelijker landen ziet men veelal ook matte lagen verf op hout. In mindere conditie kan het hout (met vaak nog een laag gematteerde verf er op) er verschraald uitzien, barsten en spleten vertonen. Vaak is het hout evengoed wel hard. Dat komt omdat de verf ademen toelaat en daarnaast vooral doordat de omstandigheden minder vochtig zijn. Het hout kan wel nat worden, maar dit vocht dampt weer tijdig uit. In Noordelijker landen speelt de kou hierin ook een belangrijke rol: kou onttrekt vocht. In Nederland is het vaak een strijd tussen het vocht en de wering hiervan, ofwel zo goed mogelijk afsluiten van het hout. Door fouten in constructie of degradatie van de laag gaat dit vocht weren in de loop van de tijd toch vaak mis. Vocht komt achter de laag en schimmels en bacterieen krijgen een kans, het rotten kan beginnen. Een verf die minder hard is en een hoger impregnerend vermogen heeft, tesamen met een regulerender karakter zal hier minder snel last van hebben. Daarom doet Perkoleum het niet alleen goed op een woonboot maar ook op een kozijn.

Perkoleum heeft een zeer lang glansbehoud. Dit geeft een duurzame UV bescherming.  Vocht parelt er eenvoudig vanaf. Daarmee krijgt vocht en vuil veel minder grip op de ondergrond. Tegelijkertijd heeft de verf een goed regulerend vermogen. Vocht dat (in gematigde hoeveelheid) door bijvoorbeeld de constructie toch achter de verf komt vormt zo ook minder snel een probleem. Ook zorgt de lijnolie in het product (indien vanaf kaal hout geschilderd) voor een zeer goede hechting en goede impregnering in het hout. Dit effect kan nog versterkt worden door het gebruik van Perkoleum impregneerolie UV voor de eerste laag.

Voor een echt mat aspect is er Uula FarfoilDit is een klassiek scandinavisch recept. Deze matte dekkende beitsverf kan in meestal 1 laag op het hout gezet worden. Ze kan ook toegepast worden over een bestaande verf. Op onbehandeld naaldhout is een  laag uula houtgrondeer antischimmel aan te raden. Deze matte lijnolieverf kan normaliter noot bladderen. Zolang de dekkende laag intact is wordt het hout goed beschermd tegen UV-veroudering. In goede omstandigheden (goed hout, goede constructie, in gunstig weer geschilderd) kan Farfoil een zeer lange levensduur hebben. De laag is al mat, dus esthetische veroudering in de zin van mattering (denk aan de matgeslagen auto) is er niet. De laag bladdert niet en is zeer goed ventilerend. In matzwart is er ook Koopmans Monumentenbeits (zowel voor geschaafd als ruw hout).

Wel zal een matte beits sneller verweren. Net als andere klassieke lijnolieverf, die in principe altijd als niet bladderende beitsverf kan worden wordt toegepast, zal deze verf het best presteren op hout dat voldoende ventilatie kent. Het impregnerend vermogen van de lijnolie (zeer kleine moleculen) kan veel inwerking van vocht voorkomen. Is echter op een matte verflaag de inwerking van vocht te permanent, dan zal deze laag versneld verouderen door de combinatie zonlicht en vocht. 

Niet-maatvast ruw hout. 

Ruw ofwel fijnbezaagd hout (gezaagd maar niet geschaafd) geeft de mogelijkheid andere types dekkende of semi-dekkende verf toe te passen. In aanmerking komen Uula Kookverf, Koopmans Ecoleum, Koopmans monumentenbeits matzwartVoor eenvoudiger, al chemisch geimpregneerd hout kan men ook denken aan de diverse tuinbeitsen; met een minder hoge beschermingsfactor, meer toegepast voor het uiterlijk.

Dit hout vertoont een grote zuiging en relatief veel werking. Er zal veel verf worden opgenomen. Beitsverf met een (zeer) goed impregnerend vermogen en een meer dampopen karakter is op zijn plek. 

Uula kookverf is een klassiek recept van een emulsie van gekookte lijnolie in een stijfselpap van tarwe en rogge. Het is dus een watergedragen verf, in mooie scandinavische kleuren. Kookverf wordt in 1 laag toegepast. Kookverf kan zeer goed presteren, er zijn prachtige voorbeelden van. Voor een onderhouslaag volstaat licht afborstelen. Standaardadvies is: 1 laag, na 3-4 jaar (nog wat sterker verweerde ondergrond) nog een laag. Deze kan zeer lang blijven zitten.

Op te dicht hout of een permanent te vochtige zijde kan in enkele gevallen de Kookverf niet voldoen, de verflaag houdt dan niet goed stand. Het toepassen van meer olie in de verf of omschakelen naar Farfoil (ook mat) kan dan een oplossing zijn.

Ecoleum (n.b. geen natuurverf maar wel behoorlijk vriendelijk) is een beits met een heel hoog vaste-stof gehalte, tenminste 85%. D.w.z. er zit maar 15% terpentine in de bus, de rest blijft achter op het hout. Bij een eenvoudige tuinbeits kan die verhouding andersom zijn (85% terpentine of water). De lijnolie in Ecoleum dringt diep door in het ruwe hout. Let op, Ecoleum heeft altijd zuiging nodig, kan niet op een gesloten film gezet worden. 1 laag voldoet, bij zeer sterke zuiging eventueel (nat in nat) een tweede laag. Ecoleum gaat zeer lang mee!

Maatvast geschaafd hout.

 Voor maatvast, geschaafd hout (denk aan kozijnen, deuren, plaatmateriaal, boeidelen) zijn veel verven geschikt. De beste producten die Duller & Co hierin biedt zijn: Koopmans Garant SB, Koopmans Perkoleum (zowel voor niet-maatvast als maatvast een hele goede keuze!), Evert Koning Edelstandverf, Aquamarijn Toplin, Koopmans Hoogglans en de producten van Sigma (S2U, schakelverf en Allure). Andere natuurlijke lakverven (dan Toplin) kunnen ook goed presteren, zie hiervoor het adviesverhaal over natuurverf.

Herstellen oud schilderwerk, basisvolgorde: ontvetten, schuren, slecht hechtende verf verwijderen middels branden/krabben, gronden, plamuren, afschilderen.

Het kan natuurlijk nodig zijn echt rotte delen te vervangen. Dit is normaliter een klusje voor de timmerman. Sommige schilders beheersen dit zelf, anderen laten dit door hun vaste connecties uitvoeren, grote schildersbedrijven hebben dit vaak zelf in huis.

Delen die slecht zijn, maar wel droog, kan men het beste impregneren met een 2-komponenten epoxy impregneer. Het bestaande hout verhardt en wordt ongevoelig voor verdere inwerking van vocht. Ook mogelijk is polyester-impregneer (minder duurzaam) of ouderwets impregneren met een drogende olie of owatrol. Daarna is het meest duurzame vulmiddel een epoxy-plamuur, hoewel ook de nieuwe ecologische damp-open vullers van 1tofill de aandacht verdienen. Deze vullers kunnen vaak in een relatief onbeperkte laagdikte verwerkt worden. Epoxy's en de Open Samenstelling (OS) natuurlijke vullers kunnen vermengd worden met schoon, droog houtstof teneinde het volume te vergroten en de verwerkbaarheid / schuurbaarheid te verbeteren. Epoxy plamuren behoeven in de regel geen grondverf. Voor de meeste 1-komponent plamuren is een grondering wel gunstig.

Na het vullen (en wederom het schuren) wordt geschilderd zoals gebruikelijk. Op kaal hout bij voorkeur gronden (niet noodzakelijk bij het gebruik van een beitsverf zoals Perkoleum). Grondverf dient als spanningsarmere, vullende brug tussen het open/licht werkende hout en de strakke aflaklaag. Voor kwalitatief goed schilderwerk bij voorkeur 2 x gronden. Normale grondverf is in de regel beter dan snelgrond. Een snelgrond geeft minder laagdikte (en is toch duurder), de brugfuntie wordt zo minder goed voldaan. Het loont ook zeker om niet de goedkoopste grond verkrijgbaar te kiezen ('het is toch maar grondverf"). Het is de eerste laag in het belast verfsysteem. Een product met bijvoorbeeld veel vulstof en heel weinig bindmiddel is wel lekker schuurbaar, maar neemt ook sneller vocht op. Een specifieke buitenkwaliteit is dan ook vaak licht zijdemat i.p.v. mat. Bindmiddel is de ''dure" component in grondverf.

Voor meer informatie over de aflakken: zie voorlopig de productinformatie bij de lakverven .